Na današnji dan: Pre 128 godina svečano otkriven prvi spomenik knezu Milošu u Srbiji

Na današnji dan, 6. jula 1898. godine, odnosno 24. juna po starom kalendaru, u Požarevcu je na Ivanjdan svečano otkriven prvi spomenik knezu Milošu Obrenoviću podignut u Srbiji.

Svečanom otkrivanju prisustvovali su kralj Aleksandar Obrenović i bivši kralj Milan, kao i najviši predstavnici državne, vojne i crkvene vlasti. Iako je Požarevac tada imao oko 12.500 stanovnika, u novom gradskom parku ispred zdanja Načelstva okupilo se između sedam i osam hiljada ljudi.

Datum nije izabran slučajno. Spomenik je otkriven na Ivanjdan, na godišnjicu oslobođenja Požarevca u Drugom srpskom ustanku 1815. godine, kada je knez Miloš oslobodio grad od osmanske vlasti.

Izrada spomenika poverena je poznatom srpskom vajaru Đorđu Jovanoviću. Gipsani model skulpture predstavljen je iste godine na prestižnom Pariskom salonu, gde je nagrađen zlatnom medaljom.

Bronzana figura, visoka 230 centimetara, izlivena je u Parizu, odakle je vozom dopremljena do Beograda, zatim brodom do Dubravice, a potom volovskim kolima prevezena do Požarevca.

Čitav poduhvat, izrada, livenje i umetnički rad, koštao je 15.000 dinara, a novac su obezbedili građani požarevačkog okruga koji su želeli da podignu spomenik čoveku koga su smatrali oslobodiocem.

Knez Miloš prikazan je kao odlučan vojskovođa u tradicionalnoj odeždi, sa kuburama za pojasom i sabljom u koricama. Desnom rukom pokazuje pravac, a taj pokret prati i poznati natpis uklesan na postamentu:

„Delibaša, carski delijo, ti imaš kud i na drugu stranu, a ja nemam kuda, nego tuda, pa u život ili smrt.“

Na bočnim stranama postamenta i danas stoje uklesani datumi rođenja i smrti kneza Miloša, kao i dva važna datuma za Požarevac – dan oslobođenja grada 24. jun 1815. godine i dan otkrivanja spomenika 24. jun 1898. godine.

Podizanje spomenika označilo je i jednu važnu fazu u razvoju grada. Požarevac je od 1815. godine, kada ga je knez Miloš oslobodio, prošao veliki put, od varoši sa uskim sokacima i drvenim ćepencima do grada koji je sve više poprimao izgled evropske sredine.

Danas se spomenik knezu Milošu u Gradskom parku u Požarevcu smatra jednim od simbola grada. Njegova priča podseća na vreme kada je Požarevac, čuvajući uspomenu na svoje oslobođenje, počeo da dobija obrise moderne srpske varoši.

Pročitaj još:

• Kada je Požarevac dobio prvu apoteku? Priča o počecima apotekarstva u gradu

• Davorjanka Paunović Zdenka – od Požarevca do ratnih godina uz Tita

• Grad koji je disao kroz pozorište