Od „Đurđevskih utakmica“ do Ljubičevskih igara: 134 godine konjičke tradicije u Požarevcu

Organizovani konjički sport u Požarevcu počeo je da se razvija krajem 19. veka, a datum koji se uzima kao početak rada današnjeg Konjičkog društva „Knez Mihailo“ jeste 26. april 1892. godine. Tog dana na požarevačkom hipodromu održane su prve „Đurđevske utakmice“.

Od tada je prošlo 134 godine. Društvo je menjalo nazive, prekidalo rad tokom ratova i ponovo ga obnavljalo, a iz njegove masovnosti i razvoja konjičkog sporta kasnije su proistekle i Ljubičevske konjičke igre.

O počecima, razvoju hipodroma i događajima koji su obeležili više od jednog veka konjičke tradicije u Požarevcu razgovarali smo sa direktorom Konjičkog društva „Knez Mihailo“ Aleksandrom Milenkovićem.

Prvi trkački dan 1892. godine

Početak priče vezan je za Dunavsko kolo jahača „Knez Mihailo“ iz Beograda, koje je u Požarevcu organizovalo prvi trkački dan.

„Te godine je Dunavsko kolo jahača ’Knez Mihailo’ iz Beograda organizovalo prvi trkački dan u Požarevcu. To su bile takozvane ’Đurđevske utakmice’ i održane su 26. aprila 1892. godine. Taj dan se smatra početkom rada Konjičkog društva. Ubrzo posle tih trka Dunavsko kolo jahača osnovalo je u Požarevcu svoj Okružni odbor. To smo zapravo mi“, objašnjava Milenković.

Društvo je prvobitno radilo kao „Dunavsko kolo jahača Knez Mihailo za okrug požarevački“, a njegov prvi predsednik bio je Ilija Gojković, tada oficir na službi u Požarevcu, koji će kasnije postati srpski general i ministar vojni u vladi Nikole Pašića.

Izložbena sala Konjičkog društva „Knez Mihailo“ u Požarevcu / Foto: Hit radio/M.Đ.

Prve trke održavane su na hipodromu koji je, u čast kneza Mihaila, nosio naziv „Mihailovac“.

Cilj novoosnovanog Društva nije bio samo organizovanje takmičenja. Od početka je trebalo da doprinese unapređenju konjarstva u čitavom požarevačkom kraju.

„Društvo je osnovano sa ciljem da radi na razvoju konjičkog sporta. Tu svoju aktivnost ostvarivalo je kroz organizaciju konjskih trka i izložbi konja“, kaže Milenković.

Takav rad uticao je i na razvoj uzgoja. Konji sa područja Morave i Stiga vremenom su postajali sve konkurentniji grlima iz drugih poznatih konjičkih krajeva Srbije.

Ratovi prekidali razvoj hipodroma

Prvi veliki prekid usledio je 1912. godine, početkom Balkanskih ratova. Posle Drugog balkanskog i Prvog svetskog rata, rad je obnovljen 1921. godine.

U međuratnom periodu menjao se i sam požarevački hipodrom. Uređivane su staze i prateći sadržaji, broj trkačkih sastanaka je rastao, a sredinom tridesetih godina izgrađene su za tadašnje prilike moderne pokrivene tribine sa oko hiljadu sedišta.

„U tom periodu hipodrom poprima obeležje sportskog objekta. Izgrađena je, za ono vreme, izuzetno moderna i velika tribina“, navodi Milenković.

Drugi svetski rat ponovo je zaustavio taj razvoj. Hipodrom je devastiran, tribine su srušene, arhiva uništena, a broj konja drastično smanjen.

Ipak, samo godinu dana nakon završetka rata počelo je novo poglavlje.

Od „Stiga“ do ponovnog imena „Knez Mihailo“

Rad je obnovljen 23. jula 1946. godine zahvaljujući grupi požarevačkih ljubitelja konja i konjičkog sporta, predvođenih Blagojem Uroševićem. Društvo tada dobija naziv Konjički klub „Stig“.

Dve godine kasnije prerasta u Društvo za unapređenje konjarstva i konjičkog sporta „Veljko Dugošević“, a početkom dvehiljaditih vraćeno mu je istorijsko ime – Konjičko društvo „Knez Mihailo“.

Najveću masovnost Društvo je dostiglo krajem pedesetih i početkom šezdesetih godina prošlog veka. Tada je u Požarevcu i okolini okupljalo više hiljada članova.

Ali razlog za toliku popularnost nije bio samo sport.

„Pored ljubavi prema konjičkom sportu, činjenica je da je Društvo učestvovalo u snimanju brojnih filmskih produkcija. To je u ono vreme bio izuzetno unosan posao. Ukupno je snimljeno više od 125 takvih produkcija“, kaže Milenković.

Konji, jahači i kostimi koje su posedovali članovi Društva bili su traženi na filmskim snimanjima, a upravo će ta velika baza ljudi, konja i opreme nekoliko godina kasnije imati važnu ulogu u nastanku manifestacije po kojoj će Požarevac postati prepoznatljiv.

Kako su nastale Ljubičevske konjičke igre

Početkom šezdesetih, tadašnje rukovodstvo Požarevca tražilo je manifestaciju koja bi mogla da postane trajno obeležje grada.

Osnova je već postojala – razvijen konjički sport, veliki broj konja, hiljade članova Društva i bogat fond kostima korišćenih u filmskim produkcijama.

„Tadašnji rukovodioci Skupštine opštine Požarevac, tragajući za manifestacijom koja bi se ustalila u gradu, rešili su da iskoriste tu masovnost naših članova, veliki broj konja koji je postojao na ovom prostoru, kao i veliki broj filmskih kostima koje su članovi posedovali. Rešili su da oforme manifestaciju karnevalsko-sportskog karaktera – i upravo su to Ljubičevske konjičke igre“, objašnjava Milenković.

Sećanje na početke: Kako su nastale Ljubičevske konjičke igre

Tako je tradicija koja je počela organizovanjem trka i izložbi konja krajem 19. veka dobila novu formu.

Ljubičevske konjičke igre vremenom su postale jedno od najznačajnijih konjičkih takmičenja u zemlji, a za učesnike iz ovog sporta, kaže Milenković, njihov termin predstavlja „crveno slovo u kalendaru svih konjara“.

Više disciplina na jednom mestu

Posebnost Ljubičevskih konjičkih igara, prema njegovim rečima, nije samo u tradiciji i nagradnom fondu. Požarevačka manifestacija razlikuje se i po tome što publici tokom jednog događaja pruža mogućnost da vidi više grana konjičkog sporta.

„Galopske i kasačke trke održavaju se i na drugim hipodromima, ali su Ljubičevske konjičke igre i požarevački hipodrom ostali mesto gde u okviru jedne sportske manifestacije možete da vidite više disciplina. Kod nas se održavaju kasačke i galopske trke, preponska takmičenja, a imamo i izložbu konja“, kaže Milenković.

Požarevac ima još jednu specifičnost – na njegovoj teritoriji nalaze se dva hipodroma, gradski i hipodrom u Kasidolu.

Za Konjičko društvo „Knez Mihailo“, međutim, 134 godine postojanja nisu samo podatak o starosti jednog sportskog udruženja. U tom periodu smenjivali su se državni sistemi, ratovi su dva puta prekidali njegov rad, menjali su se nazivi i generacije konjara, ali su trke i konjički sport ostali deo sportskog života Požarevca.

Od „Đurđevskih utakmica“ održanih 1892. godine do Ljubičevskih konjičkih igara prošlo je više od jednog veka, a upravo je Konjičko društvo „Knez Mihailo“ bilo jedan od nosilaca tog kontinuiteta.