Na današnji dan preminuo je patrijarh Dimitrije, rodom iz Brežana kod Požarevca

Na današnji dan, 6. aprila 1930. godine, u Beogradu je preminuo patrijarh srpski Dimitrije – koji je stajao na čelu obnove Srpske pravoslavne crkve i obeležio jednu od njenih najvažnijih epoha.

Put ka vrhu Srpske pravoslavne crkve

Rođen 1846. godine u selu Brežane kod Požarevca, kao Dimitrije Pavlović, odrastao je u siromašnoj porodici u kojoj školovanje nije bilo lako dostupno. Ipak, upornošću i radom uspeo je da se obrazuje i izgradi put od učitelja i sveštenika do jedne od ključnih ličnosti u istoriji Srpske pravoslavne crkve.

Završio je Bogosloviju u Beogradu 1868. godine, nakon čega je radio kao učitelj i sveštenik. Vremenom se posvetio prosvetnom i crkvenom radu, postao profesor Bogoslovije, a zatim i episkop niški, nakon čega odlazi u Francusku na dalje usavršavanje. Po povratku u Srbiju preuzima dužnost episkopa šabačkog, a od 1905. godine i mitropolita Srbije, čime započinje njegov uspon ka samom vrhu crkvene hijerarhije.

Tokom Prvog svetskog rata prošao je stradanja zajedno sa srpskim narodom i vojskom. Povlačeći se preko Albanije, izdržao je tešku golgotu, a u tim dramatičnim trenucima nosio je i kivot sa moštima Stefana Prvovenčanog, koji je zbog teških uslova na putu morao biti ostavljen, da bi nakon rata bio vraćen u Studenicu.

Obnova patrijaršije i zaveštanje u rodnom mestu

Nakon obnove Pećke patrijaršije 1920. godine, ukinute još u 18. veku, Dimitrije postaje njen prvi patrijarh i staje na čelo ujedinjene Srpske pravoslavne crkve u novim državnim okolnostima.

Iako je veći deo života proveo van rodnog kraja, svoj zavičaj nije zaboravio. Kao veliki dobrotvor, svojim zaveštanjem omogućio je izgradnju crkve posvećene Svetom apostolu Luki u svom rodnom selu. Hram u Brežanu i danas se smatra njegovom zadužbinom, a na mermernoj ploči u crkvi upisan je kao njen veliki ktitor, uz brojne darodavce koji su učestvovali u njenoj izgradnji.

• Violina koja je preživela rat: Priča o Svetislavu Nikoliću iz Drmna

Gradnja je započela 1928. godine, a crkva je dovršena i osveštana nekoliko godina kasnije, ostajući trajno svedočanstvo njegove veze sa zavičajem.

Tokom svoje službe ostavio je trag i u važnim državnim događajima, pa je 1922. godine u beogradskoj Sabornoj crkvi venčao kralja Aleksandra I Karađorđevića i kraljicu Mariju.

Preminuo je u 84. godini života, a sahranjen je u manastiru Rakovica.