Ilindan: Danas se slavi Sveti Ilija Gromovnik

Ilindan je u narodu poznat po brojnim običajima i verovanjima, a Sveti Ilija smatra se zaštitnikom od groma i nevremena

Srpska pravoslavna crkva danas obeležava praznik Svetog proroka Ilije, u narodu poznatog kao Ilija Gromovnik. Reč je o jednom od najpoštovanijih svetitelja u pravoslavnoj tradiciji, čiji praznik, Ilindan, prati veliki broj narodnih običaja i verovanja.

Sveti Ilija smatra se starozavetnim prorokom koji je propovedao veru u jednog Boga i nagoveštavao dolazak Isusa Hrista. U crkvenom predanju zauzima posebno mesto jer se, prema Jevanđelju, zajedno sa prorokom Mojsijem javio Hristovim učenicima na gori Tavor prilikom Preobraženja Gospodnjeg. Zbog toga se njegov lik nalazi i na preobraženskim ikonama.

Svetitelj koji se, prema predanju, živ vazneo na nebo

Prema hrišćanskom predanju, Sveti Ilija nije umro, već se u vatrenim kočijama uzneo na nebo. U narodnoj tradiciji upravo iz tog verovanja nastala je predstava o svetitelju koji nebom prolazi u ognjenim kolima, dok se grmljavina tumači kao tutnjava njegovih kočija.

Kod Srba je Sveti Ilija vremenom preuzeo i pojedine osobine staroslovenskog boga groma Peruna, pa ga narod vekovima poštuje kao zaštitnika od groma, oluja i drugih vremenskih nepogoda.

Ilindan prate brojni običaji

Po narodnom verovanju, na Ilindan se ne rade teški poslovi, naročito u polju, jer se smatra da nepoštovanje praznika može doneti nevreme, grad ili udar groma. Zbog toga su se nekada izbegavali radovi sa senom i žitom, posebno u vreme najvećih letnjih vrućina.

Za ovaj praznik vezuje se i poznata izreka „Od Svetog Ilije sunce sve milije“, kojom se simbolično označava kraj najtoplijeg dela leta. U mnogim krajevima Srbije postojalo je i verovanje da se posle Ilindana više ne treba kupati u rekama, jer voda postaje hladnija.

Med kao simbol zdravlja

Narodna tradicija kaže da je na Ilindan dobro uzeti med, koji se smatra simbolom zdravlja, blagostanja i sloge. Verovalo se da med izvađen iz košnica upravo na ovaj dan ima posebna lekovita svojstva, pa su majke njime mazale decu, verujući da će ih tokom godine pratiti dobro zdravlje.

Uz Ilindan se vezuje i verovanje da grmljavina na ovaj praznik nagoveštava slabiji rod oraha i lešnika, dok se Sveti Ilija u narodu smatra simbolom snage, odlučnosti i neustrašivosti. Mnoge porodice ga proslavljaju i kao svoju krsnu slavu.