Završena iskopavanja tvrđave Gradac: Otkriveni tragovi života stari oko 4.000 godina

Nedavno su završena arheološka iskopavanja tvrđave Gradac u Krepoljinu. Rukovodilac projekta i terenskih radova je Milan Milovanović, naučni saradnik Arheološkog instituta u Beogradu, u saradnji sa Oliverom Filipović iz Zavičajnog muzeja Homolja.

Ovogodišnja istraživanja bila su usmerena na prostor unutar branjenog areala, pre svega na ostatke fortifikacija i profanih objekata. Pažnja je posvećena i stenovitim rovovima van tvrđave, koji su nastali prirodnim dejstvom.

Prema dosadašnjim istraživanjima, unutar tvrđave registrovani su ostaci crkve, bedem duži od 50 metara i dva profana objekta. Ovogodišnja iskopavanja donela su i nova saznanja o datovanju kulturnih slojeva.

„Arheološka iskopavanja ukazala su da je Gradac prvobitno bio naseljen u bronzanom dobu, pre 4.000 godina. Zatim nalazi grnčarije ukazuju na vrlo jak ranovizantijski horizont, u okviru kojeg je najverovatnije podignuta prva faza fortifikacija. Prateći pisane izvore, takvi poduhvati su mogli da se dogode za vreme vladavine vizantijskih careva Anastasija ili Justinijana. To je vreme kraja 5. i sredine 6. veka, kada varvari iz pravca Panonije sprovode napade na prostoru Carstva. Očigledno je Krepoljinska kotlina bila široko naseljena, stoga su Romani iskoristili prirodne pogodnosti za podizanje utvrđenja na vrhu litice zbog strateških razloga“, rekao je Milan Milovanović.

Milovanović takođe ističe da je jedno od iznenađenja ovogodišnjih istraživanja odsustvo pokretnih srednjovekovnih nalaza. Imajući u vidu prisustvo srednjovekovne crkve, ekipa je očekivala da u najmlađim slojevima pronađe predmete iz perioda od 12. do 14. veka, ali su takvi nalazi veoma oskudni. Istraženi bedem širok je 1,5 metara, dok na pojedinim mestima njegova širina prelazi dva metra.

"Poseban fenomen predstavljaju dva moćna rova u steni, koji su sa južne strane dodatno štitili stanovnike Gradca od napadača. Široki su oko devet metara, a u donjoj zoni završavaju se u obliku obrnute kupe".

U završnoj fazi iskopavanja otvoren je i iskop unutar objekta II. Ova profana građevina nalazi se uz unutrašnje lice bedema, a tokom naredne godine očekuje se njeno potpuno istraživanje, što bi trebalo da pruži više podataka o načinu gradnje i kulturnoj stratigrafiji, ističe Milovanović.

Sredstva za iskopavanja obezbedili su Ministarstvo kulture Republike Srbije i Zavičajni muzej Homolja u Žagubici.